Kroon of brug los of afgebroken? Zo handel je verstandig

Als tandarts bij Tandarts West in Rotterdam West zie ik het bijna elke week: iemand komt binnen met een kroon die los zit of een afgebroken kroon in een servetje. Bijna altijd is mijn eerste zin geruststellend. Een losse kroon of een brug waarvan een tand loszit is meestal goed te herstellen, en vaak zelfs met de kroon die je al had. Wat je in de eerste uren doet, bepaalt wel hoeveel opties er overblijven. Daarom lees je hier stap voor stap wat verstandig is.

Wat betekent het als je kroon loszit of afbreekt?

Een kroon is een kapje dat over een beschadigde of behandelde tand of kies zit, meestal vastgezet met tandcement. Een brug is een rij aan elkaar vastzittende kronen die een gat opvult waar een tand of kies mist. Beide zitten stevig vast, maar niet voor eeuwig. Als een kroon loskomt, ligt dat zelden aan de kroon zelf.

De meest voorkomende oorzaken zijn: het cement dat na jaren loslaat, een nieuw gaatje (cariës) onder de rand van de kroon, tandenknarsen dat de verbinding overbelast, of gewoon hard bijten op iets onverwachts zoals een olijfpit of een korstje brood. Bij een brug kan een van de pijlerkiezen verzwakken, waardoor de hele constructie loskomt.

Belangrijk om te weten: een kroon die los zit maar er nog wel op zit, is iets anders dan een kroon die eraf is of afgebroken. Zit hij nog los vast, kauw dan aan de andere kant en maak snel een afspraak. Is hij er helemaal af, bewaar hem dan goed. Bij een echt afgebroken kroon, waarbij een stuk keramiek is afgebroken maar de rest nog vastzit, kijkt de tandarts of reparatie of vervanging nodig is.

Een losse kroon is zelden het einde van de kroon. In verreweg de meeste gevallen kan dezelfde kroon er gewoon weer op.

Eerste hulp: wat je zelf kunt doen en vooral moet laten

Wat je zelf kunt doen

• Bewaar de kroon of het brugdeel. Spoel hem kort af met lauw water en leg hem droog in een klein doosje of zakje. Neem hem mee naar de afspraak.
• Houd de tand schoon. Poets rustig door, ook de blootliggende tandstomp, en spoel na het eten met lauw water of een zoutoplossing.
• Kauw aan de andere kant. Belast de tand zonder kroon zo min mogelijk.
• Verzacht een scherpe rand. Voelt een afgebroken rand scherp aan je tong, dan mag je er tijdelijk een stukje tandheelkundige beschermwas of suikervrije kauwgom overheen doen tot je bij ons bent.
• Bel dezelfde dag. Hoe eerder je een afspraak maakt, hoe groter de kans dat de tand eronder gaaf blijft.

Wat je vooral moet laten

• Geen secondelijm of andere lijm. Die is giftig, beschadigt de tandstomp en maakt netjes herplaatsen door de tandarts vaak onmogelijk.
• Niet zelf vijlen of bijknippen. Aan een scherpe rand of aan de kroon zelf sleutelen richt meer schade aan.
• Niet hard op de tand kauwen om de kroon terug te duwen. Je kunt de tandstomp of het buurelement beschadigen.
• De kroon niet weggooien. Ook een kroon die je zelf niet mooi meer vindt, is voor ons nog waardevolle informatie en vaak herbruikbaar.

Is het spoed en wanneer bel je direct?

De meeste mensen schrikken en denken meteen aan spoed, maar een losse of afgebroken kroon is dat meestal niet. In de regel kun je prima een gewone afspraak binnen een dag of twee afwachten, zolang je de tand ontziet. Toch zijn er situaties waarin je wel meteen moet bellen.

Bel direct met onze spoedtandarts of, buiten openingstijden, met de dienstdoende spoeddienst bij:

• Hevige, kloppende pijn die niet zakt met een gewone pijnstiller.
• Een gezwollen wang, tandvlees of koorts, dat kan wijzen op een ontsteking.
• Een scherpe rand die je tong of wang openhaalt en steeds blijft irriteren.
• Een kroon of brugdeel dat je hebt ingeslikt en waarbij je je benauwd voelt of moet hoesten.
• Een voortand waarbij het cosmetische ongemak je in de weg zit, bijvoorbeeld voor werk.

Twijfel je? Bel gerust 010 846 6539. We beoordelen samen aan de telefoon hoe snel je gezien moet worden. Voor patiënten in Rotterdam West, bijvoorbeeld in Delfshaven, is er meestal snel plek. Zit je middenin een kiespijn-situatie, dan handelen we uiteraard sneller.

Hoe de tandarts herplaatst of vervangt

Als je bij Tandarts West Rotterdam op de stoel ligt, begint het met kijken en voelen. Ik controleer de kroon of brug zelf, de tandstomp eronder en het tandvlees. Vaak maken we een kleine röntgenfoto om te zien of er cariës of een breuk onder de kroon zit.

Herplaatsen van een bestaande kroon

Is de kroon heel en de tand gezond, dan reinig ik zowel de binnenkant van de kroon als de tandstomp grondig, ik verwijder het oude cement en pas de kroon opnieuw aan. Daarna zet ik de kroon vast met vers tandcement en controleer ik of je beet goed aanvoelt. Dit is een korte, meestal pijnloze behandeling.

Reparatie of vervanging

Zit er een gaatje onder de kroon, is de tandstomp verzwakt of is de kroon gebarsten, dan is opnieuw vastzetten geen goede oplossing. Soms is eerst een opbouw of een wortelkanaalbehandeling nodig voordat er een nieuwe kroon op kan. Bij een lastige of ontstoken wortel werken we samen met de endodontoloog in Rotterdam. Pas als de basis gezond is, maken we een afdruk of scan voor een nieuwe kroon of brug. Wat er ook nodig is, je hoort altijd vooraf wat we doen en waarom. Meer lees je op onze pagina over kronen en bruggen.

Kan dezelfde kroon terug of moet er een nieuwe komen?

Dit is de vraag die iedereen stelt, en het eerlijke antwoord is: het hangt af van de kroon én de tand eronder. Als vuistregel geldt dat we altijd eerst kijken of jouw eigen kroon behouden kan blijven, want dat is sneller, goedkoper en minder belastend.

Dezelfde kroon kan meestal terug als:

• de kroon in één geheel is en niet gebarsten;
• de tandstomp eronder gezond en sterk genoeg is;
• er geen cariës of ontsteking onder de kroon zit;
• de kroon nog goed aansluit op je tandvlees en beet.

Een nieuwe kroon of brug is nodig als:

• de kroon gebroken, gebarsten of vervormd is;
• er een nieuw gaatje onder de rand zit;
• de tandstomp is afgebroken of te veel is aangetast;
• bij een brug een van de dragende kiezen niet meer betrouwbaar is.

Zo voorkom je dat het opnieuw gebeurt

Een kroon of brug gaat gemiddeld tien tot vijftien jaar mee, soms langer. Met een paar gewoontes rek je die levensduur op en voorkom je dat je opnieuw met een losse kroon zit.

• Poets en reinig goed rond de rand. Juist waar kroon en tand elkaar raken, ontstaat cariës. Gebruik dagelijks ragers of flosdraad.
• Kom op controle. Bij een periodieke controle zien we losraken en beginnende cariës vroeg, vaak voordat de kroon echt loskomt.
• Knars je 's nachts? Vraag naar een knarsplaatje. Overbelasting is een veelvoorkomende reden dat kronen en bruggen loskomen.
• Wees voorzichtig met hard voedsel. IJsblokjes, noten en harde korstjes zijn berucht.

Tot slot: schrik van een losse of afgebroken kroon is heel normaal, maar het is zelden een ramp. Bewaar de kroon, blijf van de lijm af en bel ons. Bij Tandarts West Rotterdam helpen we je snel weer op weg, het liefst met de kroon die je al had.